Wordt de tequeño de volgende grote Latijns-Amerikaanse snack?
Het is ontstaan in Venezuela, werd in Spanje een vaste waarde onder de hapjes en is inmiddels ook te vinden in steden als Parijs en Lissabon. De tequeño heeft iets wat veel regionale specialiteiten graag zouden willen hebben: het behoeft vrijwel geen uitleg.
Er zijn gerechten die, zodra ze hun land verlaten, een korte handleiding nodig hebben. Je moet uitleggen wat erin zit, hoe je ze eet, wanneer ze worden geserveerd of waarom ze zo bijzonder zijn.
En dan is er de tequeño.
Van buiten knapperig. Van binnen warme, elastische kaas. Je pakt hem met je vingers en hij is in drie of vier happen op.
Misschien ligt daar wel een van de redenen waarom dit Venezolaanse hapje duizenden kilometers van huis een tweede leven heeft gevonden.
In Spanje is het al lang geen zeldzaamheid meer die voorbehouden is aan Venezolaanse restaurants: je vindt het in bars, hamburgertenten, bij bezorgdiensten en in het diepvriesvak van de supermarkten. En als we de kaart wat verder uitbreiden, beginnen er interessante signalen op te duiken. In Parijs wordt het aangeboden als voorgerecht en gerecht om te delen; in Portugal zijn er winkels die gespecialiseerd zijn in tequeños en diepvriesversies om thuis te bereiden.
Het zou nog overdreven zijn om te spreken van een verovering van Europa. Maar het is wel de moeite waard om jezelf de vraag te stellen:
heeft de tequeño de nodige ingrediënten om buiten zijn eigen land uit te groeien tot een van de volgende grote Latijns-Amerikaanse snacks?
Wat is een tequeño precies?
De klassieke Venezolaanse tequeño lijkt op het eerste gezicht heel eenvoudig: een staafje witte kaas omhuld met tarwemeeldeeg dat goudbruin wordt gebakken.
Maar de textuur is wat het zo bijzonder maakt.
Het deeg moet knapperig blijven, terwijl de kaas binnenin warm wordt en elastisch wordt zonder helemaal te smelten. Het resultaat combineert verschillende elementen die moeilijk te weerstaan zijn: gefrituurd, gesmolten kaas, een contrast in texturen en een vorm die gemaakt is om met de handen te eten.
De oorsprong wordt vaak in verband gebracht met Los Teques, in de Venezolaanse staat Miranda, hoewel er verschillende versies bestaan over het exacte ontstaan ervan. Zoals bij zoveel volksrecepten het geval is, speelt de geschiedenis ervan grotendeels zich af in de huiselijke keukens en in de mondelinge overlevering.
Onbetwistbaar is het culturele belang ervan. In 2023 heeft Venezuela het uitgeroepen tot nationaal cultureel erfgoed.
En dat is bijzonder opmerkelijk, want buiten Venezuela krijgt de tequeño een heel ander leven.
In Venezuela betekent het ‘feest’; daarbuiten begint het de betekenis van ‘aperitief’ te krijgen
Voor veel Venezolanen staat ‘tequeños’ synoniem voor verjaardagen, bruiloften, doopfeesten en familiebijeenkomsten.
Het is het dienblad dat onder de gasten rondgaat. Het gerecht dat te heet wordt gegeten omdat niemand wil wachten. Het hapje waarvan je er beter eentje pakt voordat ze allemaal verdwenen zijn.
Maar ook gerechten migreren. En wanneer ze dat doen, behouden ze niet noodzakelijkerwijs dezelfde plaats binnen de samenleving waar ze zijn ontstaan.
Dat is precies het interessante aan wat er in Spanje is gebeurd.
De instroom van Venezolaanse immigranten is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen; Venezuela behoort zelfs tot de belangrijkste nationaliteiten van de mensen die in 2024 naar Spanje zijn gekomen.
Met die migratie kwamen ook arepa’s, cachapa’s, hallaca’s en tequeño’s mee.
Maar de tequeño had een bijzonder voordeel: Spanje beschikte al over de perfecte plek om hem te introduceren.
De tapa. Het aperitiefhapje. Het tussendoortje. Het gerecht dat in het midden van de tafel staat.
Er hoefde geen gelegenheid voor bedacht te worden.
Alleen de kalender hoefde te worden aangepast.
Wat in Caracas een feestelijke gelegenheid kon inluiden, kon in Madrid iets worden om te bestellen terwijl je op de hamburgers wacht.
Het geheim van de tequeño: dat hoeft niet vertaald te worden
Hier ligt misschien wel de interessantste reden voor hun internationale potentieel.
Laten we eens nadenken over hoe moeilijk het kan zijn om bepaalde nationale specialiteiten te exporteren. Soms bevatten ze onbekende ingrediënten. Of smaken waarvoor een zekere vertrouwdheid nodig is. Of consumptierituelen die buiten hun oorspronkelijke cultuur verloren gaan.
De tequeño heeft juist het tegenovergestelde probleem.
Je begrijpt het al voordat je het proeft.
Frankrijk heeft een zeer lange traditie met kaas en de apéro. Italië met gefrituurde hapjes en kleine hapjes om te delen. Portugal heeft zijn petiscos. Spanje heeft tapas en aperitiefhapjes.
De tequeño is met geen van deze te vergelijken en hoeft dat ook niet te zijn. Hij vindt in die culturen gewoon een moment van consumptie dat al bestaat. Het is zelfs veelzeggend om te zien hoe hij buiten de Spaanstalige wereld wordt beschreven.
Een Venezolaans restaurant in Parijs presenteert zijn tequeños simpelweg als kaasbeignets, terwijl een ander ze direct onder de voorgerechten schaart. In Lissabon vinden we ze gemakkelijk terug als „palitos de queijo enrolados em massa tenra“.
Drie woorden volstaan om het idee te begrijpen: deeg, kaas, gefrituurd.
Voor een gerecht dat de wereld wil veroveren, is dat een enorm voordeel.
Van Madrid naar Parijs en Lissabon: de kleine aanwijzingen
Het is belangrijk om aanwijzingen niet te verwarren met statistieken: er zijn geen gegevens die aantonen dat Europa in de greep is van een ‘tequeño-rage’.
Maar het is veelzeggend om te kijken hoe het product wordt verkocht.
In Parijs staat het al op de menukaarten van Venezolaanse restaurants als voorgerecht of gerecht om te delen, en op bezorgplatforms wordt het rechtstreeks verkocht als Venezolaanse kaaskaasbeignet.
In Portugal neemt het fenomeen een andere interessante vorm aan. Er zijn bedrijven die diepgevroren tequeños verkopen om thuis te bereiden, terwijl gespecialiseerde winkels in Lissabon niet alleen de klassieke kaasvarianten aanbieden, maar ook versies met guave en kaas, chocolade of zelfs glutenvrij.
En hier doet zich een ander veelvoorkomend teken voor wanneer een gerecht buiten zijn land van herkomst wortel begint te schieten: het begint te muteren. Dat betekent niet dat die varianten de traditionele Venezolaanse tequeño vervangen. Het betekent iets dat misschien nog interessanter is: de vorm is losgekomen van de oorspronkelijke vulling.
Dat is precies wat er gebeurt wanneer een gerecht niet langer alleen een recept is, maar ook een culinair concept wordt. Een deeg dat om iets smakelijks is gerold. Een paar minuten frituren of bakken. Een hapje dat makkelijk te delen is.
Het heeft nog een enorm voordeel voor zijn internationale succes: het was vanaf het begin klaar voor bezorging
Er is bovendien een veel minder romantische, maar waarschijnlijk doorslaggevende reden. De tequeño is heel gemakkelijk te verkopen.
Je hebt er geen bord of bestek voor nodig. Het kan per stuk worden geserveerd. Het doet dienst als voorgerecht. Je deelt het. Je kunt het invriezen. De bereiding is snel en je kunt er verschillende sauzen en vullingen bij serveren.
Met andere woorden: hij voldoet aan veel van de kenmerken waar de hedendaagse horeca naar op zoek is. En bezorgplatforms laten precies die veelzijdigheid zien: in Lissabon kan hij als voorgerecht worden besteld, samen met arepas en cachapas; in Parijs verschijnt hij in de categorieën tapas en gerechten om te delen.
De internationalisering ervan hangt dus niet alleen af van het feit dat Europeanen de Venezolaanse keuken ontdekken. Het hangt af van iets veel eenvoudigers: het is een product dat uiterst gemakkelijk te integreren is in onze bestaande eetgewoonten.
Zin om ze thuis eens te proberen?
De beste manier om te begrijpen waarom dit hapje zo goed in de smaak valt, is heel eenvoudig: proef het maar eens.
Ons recept voor kaasstengels met zelfgemaakt deeg volgt die onbetwistbare formule: een goudbruine, knapperige buitenkant, gesmolten kaas van binnen en een vorm die je onvermijdelijk uitnodigt om er nog een te pakken.
Voor alle kaasliefhebbers die op zoek zijn naar een aperitiefrecept, deze knapperige kaasstengels zullen zeker in de smaak vallen! Snijd je Emmentaler kaas in staafjes, maak een deeg en gebruik dit om je staafjes te omringen. Na een snelle frituur in...
Want de internationale toekomst van de tequeño mag dan wel verklaringen hebben die te maken hebben met migratie, cultuur en gastronomie, maar na de eerste hap komt er een veel minder ingewikkelde verklaring naar voren: het is gefrituurd deeg gevuld met warme kaas. En sommige ideeën werken in bijna elke taal.
Patricia González
Opmerkingen