Het geluid van genieten: in welke landen is lawaai maken tijdens het eten niet onbeleefd?

In Japan wordt het slurpen van ramen noedels niet alleen toegestaan, maar ook verwacht. Het is een manier om waardering voor het gerecht te tonen en ook een praktische techniek: door samen met de noedels lucht naar binnen te zuigen, koelt de bouillon iets af en worden de aroma's versterkt.

Het geluid, verre van hinderlijk, wordt geïnterpreteerd als een teken van ingehouden enthousiasme. In een ramen-ya vol klanten klinkt die symfonie van ritmisch slurpen als collectieve tevredenheid. In stilte eten zou daar zeldzamer zijn dan in lawaai eten.

In veel streken van China maken de geluiden tijdens het eten — de laatste slok thee, het geslurp van bouillon, het geklik van eetstokjes bij het opscheppen — vanzelfsprekend deel uit van de maaltijd. Het is niet de bedoeling om iemand te storen, maar om samen te zijn.

Lawaai maken is deelnemen aan het sociale gebeuren: vieren dat er eten, gezelschap en overvloed is. Absolute stilte kan daarentegen geforceerd overkomen, als een teken van afstandelijkheid of een plechtigheid die niet bij de maaltijd past.

In India klinkt eten ook. Gebaar en geluid lopen door elkaar: vingers zakken in de rijst, vermengen die met de curry en in dat zachte geplons hoor je meer dan alleen het eten. Het is een manier om het te voelen, om het deel van je lichaam te maken. Het metaalachtige geluid van de thali en de roestvrijstalen glazen, de stemmen die aan tafel door elkaar klinken, het geroezemoes dat elke hap vergezelt: daar is genieten hoorbaar.

Zelfs thee heeft zijn eigen geluid. Bij sommige straatstalletjes wordt chai geserveerd in kleine aardewerken potjes die na gebruik zonder pardon op de grond worden gegooid en kapotgaan. Die doffe klap markeert het einde van de pauze, een klein ritueel dat bij het dagelijks leven hoort. Heel anders dan de stilte waarin in Londen een kop thee wordt opgedronken.

In veel Arabische landen kan stilte aan tafel ongemakkelijk zijn. Eten is een gemeenschappelijke, luidruchtige en gulle aangelegenheid: er wordt gepraat, gelachen, luid commentaar gegeven op het gerecht en de gast wordt aangespoord om nog een keer op te scheppen. Gastvrijheid klinkt (letterlijk). Het geroezemoes aan een Arabische tafel is geen wanorde, maar een feest; het hoorbare teken dat eten zijn oudste functie vervult: mensen samenbrengen.

En niet alleen het geluid van een slok of hap: in sommige culturen maken zelfs de geluiden van het lichaam deel uit van het eten. Er is geen land waar boeren officieel 'beleefd' is, maar er zijn plaatsen waar het niet beledigend is als het op een natuurlijke manier gebeurt. In culturen waar voedsel een gemeenschappelijke en overvloedige waarde heeft (op het platteland van China, India, het Midden-Oosten), wordt het lichaam niet losgekoppeld van de eethandeling: wat hier onderdrukt wordt, kan daar begrepen worden als een oprechte reactie van de eetlust.

Het geluid van eten is een taal en elke cultuur interpreteert het op zijn eigen manier. Waar sommigen een gebrek aan manieren horen, zien anderen dankbaarheid. In Japan of China kan een slokje een manier zijn om te zeggen "Ik vind het lekker". In Spanje zou hetzelfde gebaar genoeg zijn om meer dan één zijdelingse blik uit te lokken. Uiteindelijk gaat het er niet om of je het goed of fout doet, maar dat je begrijpt dat elke tafel, elke cultuur, zijn eigen taal heeft. En bij jou, in hoeverre is zwijgen tijdens het eten of drinken synoniem aan goede manieren?