Het Zweedse Disgusting Food Museum: het meest walgelijke (en fascinerende) voedselmuseum ter wereld

De rondleiding voert langs zo’n tachtig voedingsmiddelen uit de hele wereld. Sommige wekken nieuwsgierigheid op, andere roepen onmiddellijk de drang op om weg te vluchten. Maar allemaal dwingen ze je onder ogen te zien wat we gewoonlijk negeren: onze vooroordelen over eten.

Een van de bekendste is surströmming, Baltische haring die maandenlang wordt gefermenteerd en in Zweden als delicatesse wordt beschouwd. De geur ervan (een mengsel van rotte eieren en riool) is zo sterk dat de haring meestal in de open lucht wordt geopend, ver weg van gebouwen. In Japan is natto een andere museumklassieker: gefermenteerde sojabonen die met slijmerige draden aan eetstokjes blijven kleven. Liefhebbers beweren dat het het geheim is van een lang leven in Japan; tegenstanders vinden dat het lijkt op lijm die naar voeten stinkt.

Bij de zuivelproducten is casu marzu de ster: een Sardijnse kaas die in de Europese Unie verboden is, omdat hij wordt gemaakt door vliegenlarven de kaas van binnenuit te laten fermenteren. Als hij klaar is, beweegt hij letterlijk. In IJsland heet het equivalent hákarl: haaienvlees dat wekenlang wordt begraven om de ammoniak uit het vlees te verwijderen. Het wordt bij feestelijke gelegenheden gegeten, net zo enthousiast als anderen champagne drinken.

En als je dacht dat je alles al had gezien, wacht dan maar tot je de Chinese muizenwijn, de Koreaanse babypoepwijn (een nauwelijks gedocumenteerd medicinaal overblijfsel) of de Vietnamese slangenlikeur ziet, waarin het reptiel (in zijn geheel) in de fles ligt. Uit Amerika toont het museum de Peruaanse cuy, de Colombiaanse leguaan-casu en energiedrankjes met stiertestikels, die gangbaar zijn in het noorden van Mexico.

Het museum wil niemand belachelijk maken. De boodschap is duidelijk: walging is cultureel bepaald. Wat in het ene deel van de wereld mensen doet kokhalzen, wordt elders geassocieerd met gastvrijheid, identiteit of prestige. Het eenvoudigste bewijs is te vinden in Europa zelf: terwijl casu marzu in Brussel afschuw oproept, zijn miljoenen Fransen dol op blauwe kazen, die technisch gezien ook levende schimmels bevatten.

Uiteindelijk fungeert deze tentoonstelling als een ongemakkelijke spiegel. Als je walgt van het Chinese honderdjarige ei (een blauwzwart gerecht met een ammoniakgeur), komt dat misschien doordat je er niet mee bent opgegroeid. Maar wat zouden anderen denken van Britse black pudding, een bloedworst, of van foie gras, een opzettelijk vergrote lever?

Die spanning tussen fascinatie en afschuw maakt het Disgusting Food Museum niet alleen tot een toeristische attractie, maar ook tot een wereldwijd moment van reflectie over eten en walging. Volgens oprichter Samuel West ontstond het idee toen hij besefte dat elk land wel iets heeft dat afkeer oproept — en dat die grens altijd subjectief is.

De verdienste van het museum is dat het verder gaat dan provoceren. Het zoekt geen schandaal, maar wil kritisch denken stimuleren. Bij het verlaten van het museum blijft niet de vieze geur hangen, maar het idee dat walging een sociale constructie is die bepaalt wie we zijn. En misschien moeten we ons gehemelte trainen om met andere ogen naar de wereld van morgen te kijken. Want op een planeet waar vleesproductie onhoudbaar is en hulpbronnen schaars zijn, kan wat vandaag ‘weerzinwekkend’ is morgen misschien onze redding zijn. Dus denk de volgende keer dat je op reis bent en iets krijgt voorgeschoteld dat je op de proef stelt, voordat je ‘wat vies’ zegt: wat als het probleem niet op je bord ligt, maar in je hoofd?

Het bezoek eindigt in een proefruimte. Hier staan geen vitrines, maar glazen en bestek. Je kunt een stukje surströmming proberen, een slok slangenlikeur nemen of kauwgom met de smaak van rot vlees proeven. De meesten geven het op voordat ze aan de tweede hap toekomen. Maar sommigen durven het wel aan.

De onvermijdelijke vraag hangt in de lucht: zou je het durven? Een vleermuissoep ruiken, gefermenteerd vlees kauwen of kaas met levende maden proeven? Misschien wel als je te horen krijgt dat het deel uitmaakt van een eeuwenoude ceremonie, of als de FAO morgen aankondigt dat insecten het voedsel van de toekomst zijn. Misschien verandert ‘walging’ dan van vorm en verschuiven de grenzen.