Dacht je dat je in de winter gewoon meer trek had? Dit is wat kou echt met je lichaam doet

Als de buitentemperatuur daalt, moet het lichaam meer energie verbruiken om de lichaamstemperatuur rond de 37 °C te houden. Dit mechanisme, thermoregulatie genoemd, leidt tot een lichte stijging van het energieverbruik.

Volgens het INSERM kan blootstelling aan kou het dagelijkse calorieverbruik met 5 tot 10% verhogen, afhankelijk van de intensiteit van de kou, de duur van de blootstelling en de lichaamsbouw.

Het resultaat: de eetlust neemt licht toe, vooral voor verzadigende en energierijke voedingsmiddelen.

Kou heeft ook invloed op onze voedselvoorkeuren. Warme gerechten geven direct een gevoel van comfort, maar het gaat niet alleen om genot.

Er spelen verschillende factoren mee:

• de warmte van het eten bevordert de spijsvertering,
• zachte of romige texturen worden als geruststellender ervaren,
• warm eten geeft de hersenen een gevoel van veiligheid.

Studies op het gebied van voedingsneurowetenschap tonen aan dat de warmte van voedsel hersengebieden activeert die verband houden met welzijn. Dat verklaart waarom soepen, puree en stoofgerechten in de winter zo aantrekkelijk zijn.

In de winter heeft de afname van het daglicht rechtstreeks invloed op onze hormoonhuishouding. Minder blootstelling aan natuurlijk licht vermindert de productie van serotonine, een neurotransmitter die betrokken is bij de regulering van stemming en eetlust.

Tegelijkertijd:

• neemt de productie van melatonine toe,
• is het gevoel van vermoeidheid sterker,
• hebben we vaker trek in koolhydraten.

Complexe koolhydraten (rijst, pasta, aardappelen, peulvruchten) bevorderen de beschikbaarheid van tryptofaan, een voorloper van serotonine. Dat verklaart waarom we er bij koud weer van nature meer zin in hebben.

Lipiden hebben een hoge energiedichtheid: 9 kcal per gram, vergeleken met 4 kcal voor eiwitten en koolhydraten. In de winter heeft het lichaam de neiging om ze meer te waarderen om aan de toegenomen energiebehoefte te voldoen.

Historisch gezien was deze aanpassing essentieel om koude periodes te overleven. Zelfs vandaag de dag behoudt ons lichaam dit biologische geheugen.

Dit betekent niet dat we onbeperkt meer vet moeten eten, maar dat de behoefte fysiologisch is en niet alleen cultureel.

De kortere dagen en het gebrek aan licht hebben ook invloed op:

• de momenten waarop we honger krijgen,
• hoe vaak we tussendoor eten,
• de grootte van de porties.

Volgens Santé Publique France worden de wintermaanden in verband gebracht met:

• minder lichaamsbeweging,
• meer eetmomenten in de avond,
• meer behoefte aan tussendoortjes.

Het lichaam probeert de vermeende afname van energie op natuurlijke wijze te compenseren.

Het gaat er niet om deze mechanismen te bestrijden, maar om er verstandig mee om te gaan:

• kies bij voorkeur voor warme, zelfbereide gerechten,
• neem voedzame zetmeelrijke producten op in je voeding,
• schrap vetten niet, maar kies ze bewust (oliën, boter in redelijke hoeveelheden),
• zorg dat je voldoende drinkt, ook als je geen dorst hebt,
• houd vaste eetmomenten aan.

• honger negeren onder het mom van ‘jezelf in de hand houden’,
• de kou compenseren door ultrabewerkte voedingsmiddelen te eten,
• in de winter, een toch al veeleisende periode voor het lichaam, steeds meer beperkende diëten volgen.

Overmatige beperkingen in een periode van fysiologische stress vergroten het risico op vermoeidheid, een verminderde weerstand en onevenwichtigheden in de voeding.

• het verhoogt onze energiebehoefte licht,
• het verandert onze voedselvoorkeuren,
• het beïnvloedt onze hormonen en stemming,
• het bevordert eetgewoonten die meer gericht zijn op comfort.

In plaats van je tegen deze veranderingen te verzetten, kun je ze beter begrijpen en je eraan aanpassen. In de winter is warm, voedzaam en verzadigend eten geen afwijking: het is een natuurlijke reactie van het lichaam op de seizoenen!