Waarom wordt camembert in een houten doos verkocht?

Camembert is een kwetsbare kaas. Heel kwetsbaar zelfs. Door zijn zachte pasta, witte korst en hoge vochtgehalte is hij moeilijk te vervoeren zonder hem te beschadigen.

Tot het einde van de 19e eeuw werd hij gewoon op een bed van stro vervoerd. Het spreekt voor zich dat dit voor lange reizen niet praktisch en ook niet erg betrouwbaar was.

Rond 1890 kwam de Normandische ingenieur Ridel, zoon van een meubelmaker en afkomstig uit Vimoutiers, op een doorslaggevend idee: hij verving het stro door een houten doos die speciaal voor camembert was ontworpen. Hij vond zelfs de machine uit waarmee deze doosjes van licht hout in serie konden worden geproduceerd.

Het resultaat: camembert kon eindelijk reizen zonder zijn vorm te verliezen… en Parijs veroveren, en daarna de rest van Frankrijk.

Het hout is niet zomaar gekozen. De doosjes worden traditioneel gemaakt van populierenhout (en soms van sparrenhout), houtsoorten die licht, geurarm en ademend zijn.

Concreet zorgt de houten doos ervoor dat:

• de kaas beschermd wordt tegen stoten,
• de lucht kan circuleren, wat noodzakelijk is om het rijpingsproces voort te zetten,
• een beetje vocht wordt geabsorbeerd, zodat de camembert niet ‘stikt’ of te snel gaat lekken.

Met andere woorden, de doos doet meer dan alleen camembert vervoeren: ze speelt een actieve rol in het goede verloop van het rijpingsproces.

In tegenstelling tot een luchtdichte verpakking begeleidt de houten doos de camembert tijdens het rijpingsproces. Ze creëert een ideaal microklimaat waarin de kaas rustig verder kan rijpen, zonder uit te drogen of ongecontroleerd te fermenteren.

Daarom blijft camembert zelfs na aankoop van textuur en smaak veranderen. De houten doos zet de tijd niet stil: ze reguleert het rijpingsproces.

Een andere innovatie die dankzij de houten doos mogelijk werd, is het etiket. Daarvoor was het onmogelijk om de herkomst of producent van de kaas duidelijk vast te stellen.

De doos werd zo een echte drager van informatie:

• de naam van de kaas,
• de plaats van productie,
• het merk,
• soms zelfs illustraties en medailles.

Vanaf dat moment begon camembert uit te groeien tot een herkenbaar, identificeerbaar… en exporteerbaar product.

Een minder bekend feit: aan het begin van de 20e eeuw werden sommige camemberts voor de export, met name naar Engeland, vervoerd… in metalen conservenblikken, die op dezelfde manier werden afgesloten als gewone conserven.

Dat was praktisch voor zeetransport, maar niet erg geschikt voor de rijping en de smaak. Deze oplossing bleef marginaal; de houten doos bleek het beste compromis tussen bescherming en kwaliteit.

Zelfs nu plastic en composietmaterialen bestaan, blijft de houten doos relevant. Ze is licht, biologisch afbreekbaar, gemaakt van hernieuwbare grondstoffen en perfect geschikt voor camembert.

Het is een van die zeldzame gevallen waarin traditie de moderniteit niet in de weg staat, maar een nog altijd bruikbare technische oplossing biedt.

Volgens een zeer populaire, maar historisch betwistbare legende werd camembert in 1791 ontwikkeld door de Normandische boerin Marie Harel, met de hulp van een priester uit Brie die tijdens de Franse Revolutie bij haar onderdak had gevonden.

Wat we met meer zekerheid weten, is dat er al in de 16e eeuw, rond 1570, sporen zijn van kazen die sterk op camembert lijken. Deze kaas had dus al een lange geschiedenis… lang voordat hij zijn doos kreeg.

Dat komt doordat deze doos:

• de kaas beschermt,
• het rijpingsproces bevordert,
• het vervoer vergemakkelijkt,
• en bijdraagt aan de identiteit van de kaas.

Een eenvoudig maar bijzonder doeltreffend doosje, net als camembert zelf!