Waarom wordt Camembert verkocht in een houten doos?

Camembert is een kwetsbare kaas. Heel breekbaar zelfs. Door de zachte pasta, de bladerige korst en het hoge vochtgehalte is hij moeilijk te vervoeren zonder hem te beschadigen.

Voor het einde van de XIXᵉ eeuw werd hij gewoon vervoerd op een bed van stro. Het volstaat te zeggen dat dit noch praktisch noch erg betrouwbaar was voor verre reizen.

Rond 1890 had de Normandische ingenieur Ridel, zoon van een meubelmaker en afkomstig uit Vimoutiers, een doorslaggevend idee: hij verving het stro door een houten kist die speciaal ontworpen was voor Camembert. Hij vond zelfs de machine uit die nodig was voor de massaproductie van deze kistjes van licht hout.

Het resultaat: Camembert kon eindelijk reizen zonder krom te trekken... en Parijs veroveren, en daarna de rest van Frankrijk.

Het hout is niet willekeurig gekozen. Kisten worden traditioneel gemaakt van populierenhout (en soms van sparrenhout), dat licht, geurarm en ademend is.

Praktisch gezien maakt de houten kist het mogelijk om :

• de kaas beschermen tegen schokken
• lucht te laten circuleren, wat essentieel is voor de verdere rijping van de kaas
• een beetje vocht te absorberen, waardoor de Camembert niet "stikt" of te snel uitlekt.

Met andere woorden, de doos doet meer dan alleen de Camembert vervoeren: hij speelt een actieve rol in zijn ontwikkeling.

In tegenstelling tot een hermetisch gesloten verpakking, begeleidt de houten doos het leven van de Camembert. Het creëert een ideaal microklimaat waarin de kaas zachtjes kan blijven rijpen, zonder uit te drogen of ongecontroleerd te gaan gisten.

Dit is ook de reden waarom Camembert van textuur en smaak blijft veranderen, zelfs nadat je hem hebt gekocht. De houten kist stopt de tijd niet: hij regelt hem.

Een andere innovatie die mogelijk is gemaakt door de houten doos is het etiket. Vóór de houten doos was het onmogelijk om de herkomst of de producent van de kaas duidelijk te identificeren.

De doos wordt nu een echte bron van informatie:

• naam van de kaas
• plaats van vervaardiging,
• merknaam,
• soms zelfs illustraties en medailles.

Op dat moment begon Camembert een herkenbaar, identificeerbaar... en exporteerbaar product te worden.

Een minder bekend feit: aan het begin van de XXᵉ eeuw reisden sommige Camemberts die bestemd waren voor de export, met name naar Engeland... in metalen blikken, geplooid zoals traditionele conserven.

Praktisch om over zee te vervoeren, maar niet erg geschikt om te rijpen en te proeven. Deze oplossing bleef marginaal, want het houten blik werd het beste compromis tussen bescherming en kwaliteit.

Zelfs nu er plastic en composietmaterialen beschikbaar zijn, is de houten kist nog steeds relevant. Het is licht, biologisch afbreekbaar, hernieuwbaar en perfect geschikt voor Camembert.

Het is een van die zeldzame gevallen waarin traditie geen obstakel is voor moderniteit, maar een technische oplossing die nog steeds geldig is.

Volgens een zeer populaire - maar historisch betwistbare - legende werd Camembert in 1791 ontwikkeld door een Normandische boerin, Marie Harel, met de hulp van een priester uit Brie die tijdens de Franse Revolutie zijn toevlucht bij haar thuis had gezocht.

Wat we echter met meer zekerheid weten, is dat er al in de XVIᵉ eeuw, rond 1570, sporen bestaan van kazen die erg lijken op Camembert. Met andere woorden, deze kaas had al een lange geschiedenis... lang voordat hij zijn doos had.

Dat komt omdat deze doos :

• de kaas beschermt,
• helpt rijpen,
• het transport vergemakkelijkt,
• en draagt bij tot zijn identiteit.

Het is een eenvoudig doosje dat even doeltreffend is als de Camembert zelf!