Waarom de clubsandwich zo heet en niet om wat jij denkt dat het is.
In Spanje weet iedereen wat een bikini is; een gemengde sandwich behoeft niet veel introductie. Dan zijn er nog de broodjes en snacks die uit het buitenland komen: de croque-monsieur, de pastrami sandwich of de Cubaanse sandwich. En dan is er nog de clubsandwich, die klassieke driedekker die al tientallen jaren op het menu staat van cafés, hotels en bars met een internationale roeping.
Het merkwaardige is dat veel mensen hem hebben gegeten, dat niet weinigen zich met de mayonaise hebben besmeurd, maar dat niet veel mensen weten waar de naam eigenlijk vandaan komt. En als er een ingenieuze, bijna perfecte verklaring opduikt, is het moeilijk om die niet te willen geloven.
CLUB sandwich: niet zomaar een sandwich
De clubsandwich is in wezen de sandwich van lagen: drie sneetjes geroosterd brood, twee lagen vulling en een bijna canonieke combinatie van kip, bacon, sla, tomaat en mayonaise. Wat de sandwich onderscheidt is niet alleen wat er op zit, maar ook de architectuur: hoog, netjes, in driehoeken gesneden en meestal bij elkaar gehouden met tandenstokers.
Het is in feite een broodje dat zo afgemeten is, zo herkenbaar stuk voor stuk, dat het bijna ontworpen lijkt om iets te betekenen. Alsof elk ingrediënt op zijn plaats is gezet om een reden die verder gaat dan honger.
En daar komt de theorie om de hoek kijken die al jaren met verdacht gemak het internet rondgaat: dat "CLUB" niet zomaar een naam is, maar een acroniem voor kipsla onder bacon. Een van die verklaringen die zo netjes en zo bevredigend zijn dat je het bijna voor lief wilt nemen voordat je er zelfs maar naar hebt gekeken.
Het klinkt goed. Te goed.
Een sandwich met laagjes voor nog meer heerlijkheid en smaak! Helemaal knapperig en belegd met een eitje... Wil je het proberen?
Een verhaal te rond om waar te zijn
De theorie heeft haken. De kip, sla en bacon vormen een soort verborgen boodschap in het volle zicht. Het lijkt op een van die onthullingen waardoor je twee keer naar een cafetariamenu kijkt. Plotseling is de clubsandwich geen driedekker sandwich en lijkt het op een klein eetbaar hiëroglief. Een perfect acroniem. CLUB: Kip, sla onder bacon. Kip, sla onder bacon.
Het is het soort feit dat gemaakt lijkt om verteld te worden: kort, geestig, verrassend. Het soort dat je er aan tafel uitspuugt met een zekere voldoening, alsof iemand een geheim deelt dat anderen niet weten.
Het probleem is dat deze verklaring een groot nadeel heeft: hij is niet waar.
Er is geen serieuze historische documentatie die ondersteunt dat "club" is ontstaan als acroniem. Het komt niet voor in oude verwijzingen naar het gerecht of in verslagen over de oorsprong ervan. Wat wel duidelijk lijkt, is dat we te maken hebben met een achteraf bedachte verklaring, een van die geïmproviseerde etymologieën die het internet enthousiast overneemt omdat ze van iets alledaags een briljante curiositeit maken.
Het past niet eens helemaal
Als je een beetje kieskeurig wordt, zakt de theorie snel in: de klassieke clubsandwich werd niet altijd met kip gemaakt, maar heel vaak met kalkoen. Dat detail alleen al is genoeg om het veronderstelde acroniem te kraken. En dan is er nog het spek, dat een precieze plaats zou moeten innemen om alles bij elkaar te laten passen, alsof het recept gehoorzaamde aan een geheime sleutel en niet aan iets veel eenvoudigers: laagjes, toast en de wens om goed te eten.
Waarom heet het dan zo?
De meest geaccepteerde verklaring is iets minder mysterieus en iets logischer: de club sandwich "club" verwijst naar de Amerikaanse sociale clubs aan het eind van de 19e eeuw, waar de sandwich werd geserveerd en populair werd. Bovendien circuleerde de sandwich een tijdlang als een clubhuis sandwicheen naam die aanzienlijk minder ruimte laat voor fantasie.
Er is geen verborgen code, geen gecodeerde boodschap, geen taalkundige creativiteit in dit geval. Gewoon een naam die gekoppeld is aan de omgeving waarin de sandwich beroemd werd. Het is een minder opzichtig verhaal, ja, maar ook veel coherenter.
Waarom blijven we in deze dingen trappen
We houden van schone, verrassende, nieuwsgierige en gemakkelijk te herhalen verklaringen, en die over de naam van de clubsandwich heeft precies dat. Het is een van die theorieën die de ronde doen, niet zozeer als waar als wel als bevredigend. Het is speelser om een slim acroniem te bedenken dan om een veel eenvoudigere waarheid te accepteren: het heet zo omdat het in clubs werd geserveerd.
Het goede verhaal was een leugen, maar de sandwich is er nog steeds.
Eigenlijk is dat ook prima. De clubsandwich heeft geen briljante etymologie nodig om zijn plaats op het menu van cafés, hotelbars en menu's met internationale aspiraties te blijven innemen. Het is nog steeds herkenbaar, het is nog steeds flitsend en het is nog steeds heel effectief in zijn werk, namelijk honger stillen met een mix van geroosterd brood, stevig beleg en een zekere nostalgie naar de clubkeuken die we nooit helemaal hebben gehad, maar die we heel goed begrijpen.
Let wel, de volgende keer dat iemand kipsla onder bacon zegt, weet je dat ze geen culinaire geheimen prijsgeven. Hij herhaalt gewoon een van die geruchten die het internet maar al te graag overneemt.
Op dat moment kun je twee dingen doen:
Knikken en blijven eten.
Of het moment elegant bederven. Zeg iets als: "Het is niet echt een acroniem. Het is een backroniem die achteraf is bedacht. En in het origineel zat kalkoen.
En neem dan een hap.
Patricia González
Opmerkingen