Nitrieten in vleeswaren: een echt gezondheidsrisico?

Nitrieten (en nitraten) zijn levensmiddelenadditieven die al eeuwenlang worden gebruikt om vlees te conserveren, de verspreiding van gevaarlijke bacteriën (zoals de gevreesde Clostridium botulinum) tegen te gaan en de roze kleur van producten te behouden. Ze worden doorgaans toegevoegd in de vorm van additieven met een E-nummer (E249, E250, E251, E252), in hoeveelheden die strikt zijn gereguleerd door de Europese en Franse regelgeving.

Het Franse ministerie van Landbouw wijst erop dat «zonder het gebruik van nitrietadditieven bepaalde traditionele vleeswaren niet veilig op de markt zouden kunnen worden gebracht, met name wat de microbiologische veiligheid betreft».

Het probleem is dat deze nitrieten in het lichaam kunnen worden omgezet in nitrosaminen, chemische verbindingen die als waarschijnlijk kankerverwekkend zijn geclassificeerd. Volgens een onderzoek van het Franse agentschap voor voedselveiligheid (Agence nationale de sécurité sanitaire de l'alimentation, Anses) houdt regelmatige consumptie van vleeswaren met nitrieten verband met een verhoogd risico op darmkanker, vooral bij een consumptie van meer dan 50 g per dag (ongeveer twee plakken ham).

Anses beveelt daarom aan de blootstelling aan nitrieten en nitraten via de voeding te beperken en moedigt fabrikanten aan het gebruik ervan terug te dringen.

Nu de bezorgdheid is toegenomen, bieden veel fabrikanten producten aan waaraan «geen nitriet is toegevoegd». Deze alternatieven bevatten vaak plantenextracten die van nature rijk zijn aan nitraten (zoals rode biet of selderij), die soms worden gefermenteerd om een vergelijkbaar effect te bereiken… maar de gezondheidseffecten zijn nog onvoldoende gedocumenteerd.

Een andere oplossing: kiezen voor ambachtelijke, weinig bewerkte vleeswaren of vleeswaren uit korte ketens, en vooral de consumptiefrequentie beperken. Af en toe vleeswaren eten is op zich niet gevaarlijk, maar de opeenstapeling vormt het probleem.

• Nitrieten worden gebruikt om vleeswaren te conserveren en grote gezondheidsrisico's te voorkomen.
• Uit onderzoek blijkt echter dat ze kunnen worden omgezet in kankerverwekkende stoffen, vooral bij regelmatige consumptie.
• Het beste is om de consumptie van vleeswaren te beperken, de voorkeur te geven aan producten zonder toegevoegde nitrieten (lees de etiketten goed) en te kiezen voor een gevarieerde en evenwichtige voeding.