Toxoplasmoseparasiet aangetroffen in één op de 25 zakjes sla

Deze bevinding is geen op zichzelf staand vermoeden, maar het resultaat van het meest uitgebreide onderzoek tot nu toe in Europa naar dit onderwerp. Het onderzoek, gefinancierd door de Europese Unie en geleid door Spaanse wetenschappers, is gepubliceerd in het tijdschrift Eurosurveillance van het ECDC. In totaal werden 3.293 zakjes sla uit tien Europese landen geanalyseerd en 4,1% daarvan testte positief op oöcysten van de parasiet Toxoplasma gondii. Dat is één op de 25.

Het Verenigd Koninkrijk staat bovenaan de lijst, met 16% besmette monsters, terwijl in Noorwegen en Tsjechië nauwelijks gevallen werden vastgesteld. In Spanje komt het percentage overeen met het gemiddelde: 4,1%.

Het probleem is niet alleen de aanwezigheid van de parasiet, maar ook het valse gevoel van veiligheid. Dat een product industrieel is gewassen, betekent niet dat het risicovrij is. De onderzoekers geven zelf aan dat ze niet kunnen vaststellen of de aangetroffen oöcysten actief zijn of niet. En één levensvatbare oöcyste is al genoeg om een infectie te veroorzaken.

Is het dan voldoende om op het etiket ‘klaar voor consumptie’ te vertrouwen? De wetenschap zegt van niet.

Dit is niet bedoeld om paniek te zaaien, maar om realistisch te zijn. Hoewel een infectie met Toxoplasma gondii bij gezonde mensen meestal mild verloopt of zelfs helemaal onopgemerkt blijft, met griepachtige symptomen zoals lichte koorts of vermoeidheid, vormt de parasiet vooral een risico voor zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem.

Bij zwangere vrouwen die nog geen immuniteit hebben opgebouwd, kan de parasiet de placenta passeren en de ontwikkeling van de foetus ernstig aantasten. Dit kan leiden tot misvormingen, neurologische of hersenschade, problemen met het gezichtsvermogen en zelfs een miskraam.

Bij mensen met een verzwakt immuunsysteem, zoals kankerpatiënten of mensen die een transplantatie hebben ondergaan, kan de parasiet opnieuw actief worden en schade aan vitale organen veroorzaken.

Het meest verontrustende is dat alles kan beginnen met iets eenvoudigs als een slecht gewassen salade.

Sommige voorzorgsmaatregelen kunnen het risico helpen verkleinen, maar het is belangrijk om duidelijk te maken dat ze geen volledige bescherming bieden, vooral niet voor kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen. Oöcysten van Toxoplasma gondii zijn bijzonder resistent: ze overleven het wassen thuis, gechloreerd water en in veel gevallen zelfs industriële processen. Vanuit technisch oogpunt is de enige echt veilige manier om besmetting via rauwe salades te voorkomen daarom: eet ze tijdens de zwangerschap niet als ze geen behandeling hebben ondergaan die de parasiet aantoonbaar inactiveert.

Toch zijn er gewoonten die in het algemeen kunnen helpen om het risico te verkleinen:

• Was de sla thuis, ook als op de verpakking staat dat hij klaar is voor consumptie: gebruik ruim water en wrijf de bladeren voorzichtig schoon.
• Houd de koudeketen in stand, van de supermarkt tot aan je koelkast.
• Controleer de houdbaarheidsdatum en eet het product niet als de bladeren beschadigd zijn, het vreemd ruikt of er troebel vocht in de verpakking zit.

Ben je zwanger of heb je een verzwakt immuunsysteem, dan kun je rauwe groenten het beste vermijden, tenzij je kunt nagaan dat ze op een betrouwbare manier zijn ontsmet, bijvoorbeeld met een warmtebehandeling of gevalideerde desinfectiemiddelen.

De opkomst van gezonde, verse en biologische voeding is in veel opzichten positief. Maar als dit niet gepaard gaat met een "voedselveiligheidscultuur", kan het onnodige risico's met zich meebrengen. Het is niet genoeg om het juiste product te kiezen: je moet ook weten hoe je ermee om moet gaan en wanneer je het niet moet eten.

Eet je weleens salade uit een zakje? Was je de sla voordat je hem serveert, ook als op de verpakking staat dat hij klaar is voor consumptie? Ga je je gewoonten veranderen nu je de conclusie van dit onderzoek kent?

We zijn benieuwd hoe jij met deze dagelijkse keuzes omgaat. Vertel het ons in de reacties of deel je ervaring met anderen die, net als jij, lekker willen eten… zonder hun gezondheid in gevaar te brengen.