Is de matcha bijna op? Japan kampt met een ongekende schaarste

Het is niet zomaar groen poeder dat er goed uitziet op Instagram. Matcha – die gemalen thee waar foodies, influencers en cafés over de hele wereld enthousiast van worden – beleeft mogelijk zijn laatste gouden dagen. Japan, 's werelds grootste producent, heeft alarm geslagen, en dat nieuws heeft zich snel over de grenzen verspreid: als we zo doorgaan, zal er meer vraag zijn naar matcha dan er groen poeder is om te malen.

Maar hoe zijn we hier beland? Om dat te begrijpen, moet je veel verder kijken dan het perfecte kopje latte, de minimalistische keramische kom en dat bamboekwastje waarvan ik de naam niet meer weet.

Eeuwenlang werd matcha in Japan gebruikt voor ceremoniële doeleinden: een exclusieve thee, gereserveerd voor heel specifieke momenten. Tegenwoordig wordt het verwerkt in smoothies, koekjes, gezichtsmaskers, cocktails en zelfs verse pasta. Wat ooit een eeuwenoud ritueel was, is nu een wereldwijde trend. En ja, dat is deels de schuld (of verdienste) van TikTok, Instagram en Pinterest, die het tot een wonderbaarlijk superfood hebben verheven. Weinig ingrediënten hebben hun esthetische troeven zo goed uitgespeeld.

Volgens cijfers van het Japanse ministerie van Landbouw, aangehaald door de Franse krant Le Parisien, is de vraag naar matcha in slechts tien jaar verdrievoudigd: van 1.430 ton in 2012 tot meer dan 4.100 ton in 2023. De helft van de productie wordt inmiddels geëxporteerd. En wat een rage leek, is een dagelijkse gewoonte geworden, net als koffie.

Hier begint het probleem. Matcha is niet snel te produceren. Theestruiken (camellia sinensis) hebben tot vijf jaar nodig om te rijpen voordat de eerste bladeren geschikt zijn om matcha van te maken. Dan is er nog het ambachtelijke proces: tencha (het basisblad) moet zorgvuldig worden gedroogd en gemalen in stenen molens, die een uur nodig hebben om slechts 40 gram poeder te produceren.

En dan hebben we het nog niet eens over het stille drama van de Japanse landbouw: er is steeds minder arbeidskracht om de thee te plukken. In 2000 waren er in Japan meer dan 53.000 theetelers. In 2020 waren dat er nog maar iets meer dan 12.000. Een nieuwe generatie dient zich niet aan, en jongeren staan niet te popelen om hun leven tussen de theevelden door te brengen.

Het resultaat? Grote Japanse bedrijven zoals Marukyu Koyamaen en Ippodo Tea zijn begonnen met het beperken van de aankopen per klant, iets wat tot nu toe ongehoord was. Cafés in de Verenigde Staten en Europa melden vertragingen bij bestellingen of veranderingen in hun leveranciers. En op platforms zoals Amazon zijn de prijzen van premium matcha dit jaar al met meer dan 30% gestegen.

Overdreven? Niet echt. De volgende oogst, die voor juni gepland staat, zou de druk tijdelijk kunnen verlichten. Maar experts waarschuwen: als de trend doorzet, zullen de tekorten ook de matcha van de tweede en derde pluk treffen, die vooral wordt gebruikt in gebak en meer commerciële dranken.

Wat er met matcha gebeurt, is een schoolvoorbeeld van hoe een eeuwenoude traditie het slachtoffer kan worden van haar eigen succes. Terwijl op sociale media steeds meer tutorials over matcha latte verschijnen, overweegt Japan maatregelen: de mechanisatie verbeteren, ongebruikte landbouwgrond opnieuw in gebruik nemen en investeren in campagnes om nieuwe boeren aan te trekken. Maar dat alles kost tijd. En matcha heeft, zoals we weten, geen haast.

Op korte termijn niet. Op middellange termijn misschien. Wat wel duidelijk is, is dat de dagen van goedkope en ruim verkrijgbare matcha geteld kunnen zijn. En als je een van die mensen bent die niet zonder zijn schuimige latte van 9.00 uur kan, is het misschien tijd om na te denken over alternatieven... of om elke slok te leren waarderen zoals ze dat 500 jaar geleden in Kyoto deden: met ceremonie, respect en het volle besef dat aan al het goede een einde komt.

Koken met matcha

Matcha-thee: een onmisbaar ingrediënt voor heerlijk koken! Lees er meer over in dit artikel van Ptitchef!

Informatiebronnen

Le Figaro – La crise du thé matcha.

Marukyu Koyamaen – Aankondiging van aankoopbeperkingen.

The Guardian – ‘Skyrocketing’ demand for matcha raises fears of shortage in Japan.

Le Parisien – Le Japon, leader de la production de thé matcha.