De 12 voedselangsten rond Kerstmis (en hoe je ze echt kunt overwinnen, volgens de wetenschap)

Kerstmis brengt grote maaltijden en grote hoeveelheden eten met zich mee. Het resultaat is een koelkast vol gerechten die moeten worden bewaard en heel weinig vrije ruimte. Vandaar de meest voorkomende angst: dat restjes niet goed houdbaar zijn en gevaarlijk kunnen worden. De waarheid is dat gerechten voor de feestdagen, vaak rijk aan eiwitten, snel bederven. Volgens de Italiaanse richtlijnen mogen lasagne, gebraad, vis, sauzen en crèmes niet langer dan 48 uur in de koelkast worden bewaard.

De truc om ze goed te bewaren

Koel ze binnen twee uur na bereiding af en gebruik ondiepe, luchtdichte bakjes die ervoor zorgen dat ze gelijkmatig afkoelen.

Het diner op 24 december bestaat voor bijna alle Italiaanse gezinnen uit vis. Dit brengt een aantal veelvoorkomende zorgen met zich mee: versheid, bewaren, herkomst en het risico op anisakis bij vis die niet diepgevroren is.

Wat de experts zeggen:

EFSA herinnert eraan dat verse vis heldere ogen, een zilte geur, roze kieuwen en stevig, veerkrachtig vlees moet hebben. Voor rauwe gerechten moet de vis daarentegen minstens 24 uur bij –20 °C zijn diepgevroren. Als je weet waar je op moet letten en betrouwbare verkopers kiest, verklein je het risico aanzienlijk.

Panettone en pandoro die al in november in de schappen liggen, kleurrijke nougat en grote hoeveelheden chocolade. Veel mensen vragen zich af of verpakte zoetigheden 'gevaarlijk' zijn.

De waarheid:

De additieven in industriële producten die in de EU worden verkocht, worden als veilig beschouwd. Het echte probleem is niet het additief, maar de extra calorieën die je binnenkrijgt als je te veel suiker en vet eet. Zoals altijd is matiging de beste keuze.

Van kapoenen, gebraad en varkenspoten: vlees speelt tijdens de feestdagen een hoofdrol. De meest voorkomende angst is dat het niet gaar genoeg wordt geserveerd, vooral gevogelte en varkensvlees.

Gouden regel (ISS):

Volgens de ISS-richtlijnen moet de kerntemperatuur minstens 75 °C bedragen om de veiligheid te garanderen. Met een eenvoudige keukenthermometer hoef je je geen zorgen te maken.

Manden vol ambachtelijke lekkernijen zijn een typisch cadeau, maar ze kunnen tot twijfels leiden: vacuümverpakte verpakkingen zonder etiketten, onleesbare houdbaarheidsdata, producten van onzekere herkomst.

Tip:

Het belangrijkste advies is om de voorkeur te geven aan manden met duidelijke etiketten, informatie over de herkomst en een intacte verpakking. Als een potje abnormaal ruikt of er opgezwollen uitziet, moet het zonder aarzelen worden weggegooid.

Tijdens de feestdagen ontstaat er grote verwarring tussen de minimale houdbaarheidsdatum (TMC) en de uiterste consumptiedatum. Dit roept vragen op over mascarpone, verse room, gerookte zalm, gevulde pasta en andere bederfelijke producten.

De regel is heel eenvoudig:

• De vermelding ‘te gebruiken tot’ geeft de uiterste consumptiedatum aan; na die datum mag het product niet meer worden gegeten.
• De vermelding ‘ten minste houdbaar tot’ (TMC) geeft daarentegen aan dat het product ook na die datum nog kan worden gegeten, mits de verpakking intact is, het product correct is bewaard en er geen tekenen van bederf zijn.

Zabaglione, tiramisu, mascarponecrème, zelfgemaakte mayonaise: heerlijke, maar kwetsbare producten.

Wat de experts zeggen:

Experts raden aan deze producten binnen 24 uur te eten en ze altijd in de koelkast te bewaren. Ze snel consumeren is de sleutel tot voedselveiligheid.

Veel Italianen zijn bang dat ze in een paar dagen de kilo's die ze in de loop van het jaar moeizaam zijn kwijtgeraakt, er weer bij krijgen. En die zorg is niet ongegrond: tijdens de feestdagen stijgt de gemiddelde calorie-inname met wel 40%, door de overvloed aan zoetigheden, rijke gerechten en voortdurende toosts.

De beste strategie:

Om deze periode goed door te komen, kun je het beste zonder schuldgevoel van de hoofdmaaltijd genieten en de daaropvolgende maaltijden wat lichter houden, met een evenwichtige en haalbare aanpak. Ook alcohol is iets om rekening mee te houden: prosecco, wijn en kerstlikeuren kunnen ongemerkt veel calorieën toevoegen en bovendien uitdroging en eetlust bevorderen. Met mate alcohol drinken en dit steeds afwisselen met water of alcoholvrije dranken helpt om de totale calorie-inname onder controle te houden en de feestdagen met meer energie en helderheid te beleven.

Slecht ontdooide vis is een andere bron van angst. Veel mensen laten de vis uren op kamertemperatuur staan en vrezen dan dat ze hem niet kunnen eten.

Regel:

Ontdooi nooit op het aanrecht. Het is altijd beter om te ontdooien in de koelkast of met een magnetron in de speciale stand.

Lange aperitieven, overvolle tafels, gerechten die uren blijven staan: een feestklassieker.

Om het risico te verkleinen:

Laat verse kazen, crèmes en vleeswaren niet langer dan twee uur uit de koelkast staan.

De angst betreft vooral natrium, nitraten en vet.

Advies van voedingsdeskundigen:

Voedingsdeskundigen raden een matige consumptie aan, vergezeld van vezelrijke bijgerechten zoals groenten en peulvruchten, die helpen om de maaltijd in balans te brengen.

Lactose, gluten, noten en andere allergenen jagen mensen met gevoeligheden of intoleranties de stuipen op het lijf.

Praktische tip:

Als je voor gasten kookt, kun je het beste duidelijk aangeven welke ingrediënten je hebt gebruikt. Ben je zelf te gast, dan kun je gerust vragen stellen: dat is een manier om goed voor jezelf te zorgen.

Voedselangsten tijdens de feestdagen zijn normaal en zelfs te verwachten, omdat er meer eten moet worden verwerkt, er meer gasten zijn en de gerechten ingewikkelder zijn. Door een paar basisregels te volgen en de richtlijnen van officiële bronnen zoals het Ministerie van Volksgezondheid, EFSA en ISS na te leven, kun je echt volop van de kerstperiode genieten: veilig en zonder onnodige zorgen.